پشتو قدیمی ترین زبان آریائی استاصالت فرهنگی زبان پشتو افغانستان با سابقۀ تاریخی و فرهنگی، نقش ارزشمند و تاریخی در رشد زبان و فرهنگهای متفاوتی که بازماندۀ زبان اوستائی اند، داشته و بخش از ارتقای زبان و فرهنگ در غنای تاریخ ادبیات جهان نیز شمرده میشود.به اساس پژوهشهای زبانشناسان جهان، پشتو یکی از زبانهای دیرینه و قدیم آریانا است که با سانسکریت و دری شباهت زیادی دارد. زمانی که اقوام آریائی از سرزمین اصلی خود "آریاناویجه" و از "بخدی" یا بلخ امروز به طرف جنوب(هند) و غرب (ایران و اروپا) کوچ نمودند، بخشی ازین اقوام در امتداد دریای هریرود، هلمند و دامنه های کوه های سپین غر نیز متوطن شدند و چراگاه ها...

استراتژی تحمیل قدرت مطلق اسرائیل-امریکا و معمای بقای ایرانتحلیل آتی به بررسی پیچیدگیهای ژئوپلیتیک خاورمیانه، استراتژی «اسرائیل بزرگ»، و تقابل محور ایران با مثلث امریکا-اسرائیل-اعراب میپردازد.در این مقاله تلاش میکنم تا پیامدهای احتمالی هرگونه برخورد نظامی و تأثیر آن بر ثبات منطقه و افغانستان را بررسی کنم.۱. استراتژی «اسرائیل بزرگ» و فروپاشی قدرتهای رقیببررسی نقشه‌ های تاریخی نشان میدهد که اسرائیل از بدو تأسیس تاکنون، از یک دولت کوچک به یک قدرت برتر نظامی و تکنولوژیک مبدل شده است. اهداف استراتژیک اسرائیل که با حمایت بیقیدوشرط امریکا (بخصوص در دوران دونالد ترامپ) همراه است، بر اصل «دکترین پی...

ګرځندوی ( توريزم) يا سياحت برای بسياری از کشور های درحال رشد و توسعه نيافته آسيائی، افريقائی وامريکای لاتين منبع اصلی عايد ملی، عايد اسعاری، عايد مالیاتی و اشتغال است.در هرسال دو روز يکی 17 فبروری به نام روز جهانی {استقامت دربرابر ناملايمات توريزم} وروز ديگر مصادف به 27 سپتمبر روز جهانی توريزم ويا ګرځندوی ميباشد.روز جهانی استقامت دربرابر ناملايمات و يا آماده گی کشورها غرض فرآهم آوری توريزم پايدار توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در قطعنامه A/RES/77/269 17 فبروری اعلام شد.هدف از روز جهانی استقامت دربرابر ناملايمات توريزم چيست؟از آنجائیکه توريزم مردم را با طبیعت پیوند میدهد، تداوم کار توريزم واب...

استراتژی تحمیل قدرت مطلق اسرائیل-امریکا و معمای بقای ایران تحلیل آتی به بررسی پیچیدگی های ژئوپلیتیک خاورمیانه، استراتژی «اسرائیل بزرگ»، و تقابل محور ایران با مثلث امریکا-اسرائیل-اعراب میپردازد. در این مقاله تلاش میکنم تا عواقب احتمالی هرگونه برخورد نظامی و تأثیر آن بر ثبات منطقه و افغانستان را بررسی کنم. ۱. استراتژی «اسرائیل بزرگ» و فروپاشی قدرتهای رقیب بررسی نقشه‌های تاریخی نشان میدهد که اسرائیل از بدو تأسیس تاکنون، از یک دولت کوچک به یک قدرت برتر نظامی و تکنولوژیک مبدل شده است. اهداف استراتژیک اسرائیل که با حمایت بی‌ قیدوشرط امریکا (به خصوص در دوران دونالد ترامپ) همراه اس...

14 فبروری 2026 مطابق 25 دلو 1404 اين روز به چهاردهم فبرورى مصادف بوده و در فرهنگ غربى جاي و مقام خاص دارد.از آنجائیكه كتله عظيمی از افغانها در بيرون از کشور زنده گی مينمايند،ناگزيراند كه فرهنگها رسوم و عادات مثبت و مورد پسند جامعه هاى غربى مانند: كارنيوال، روز همزيستى كلتور هاى مختلف، سال نو، والنتاين{روز عاشقان} وروز هاى مهم ملى وبين المللى جامعه ميزبان را نه تنها احترام بل رعايت نمايند.روى اين ملحوظ جا دارد كه روز تاريخی عشاق Valentines را ياد وپيرامون  آن بنويسيم. بلی! تاريخچۀ اين روز برميگردد به روم باستان، طبق يك افسانۀ مشهور درقرن سوم تقویم مشترک هنگام فرمانروائی كلاوديوس د...

نگاه به تأریخ افغانستان از دید باستانشناسی که بصورت روشن افسانه و اسطوره را از تأریخ جدا میسازد و هرگز در پی آن نیست که رخدادها را درچارچوب سیاسی امروز و دیروز دربند ببیند !ایجاب شناخت مرزها و زدودن تفاوتها میان تأریخنویسی، تأریخنگاری وتأریخسازی را مینماید، روی این ملحوظ باید روشنتر گردد که به رویت اسناد درکجای تأریخ قرار داریم.روی چنین نیازمندی، ناگزیریم به تأریخنگاران، تأریخشناسان، تأریخپژوهان و علاقمندان مسایل تأریخی مراجعه و ندا برآوریم که دین و رسالت ما در این عرصه هنوز نا تمام مانده است. غرض تحقق این آرمان نیاز است، فهرستی از کتابها و نویسنده گان افغان و خارجی را تدوین نمایم تا برم...

صد ويکساله گی راديو افغانستان امروز مصادف است به روز بين المللی راديو. در عصری که با سرعت سرگیج ‌کننده، نو آوریهای تکنالوژی یکی بعد از دیگری سر بلند نموده اند، رادیو قرن دوم، خدمات خود را منحيث یکی از قابل اعتمادترین رسانه ها در جهان آغاز میکند. اين روز در سال 2011 توسط کشورهای عضو یونسکو اعلام شد و در سال 2012 توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد بعنوان روز جهانی سازمان ملل متحد تصویب و 13 فبروری بعنوان روز جهانی رادیو (WRD) نامگذاری شد. رادیو بعنوان یک تکنالوژی، علم، وسيلۀ ارتباطی و سیستم برنامه‌ نویسی عناصر صوتی و شنيداری ریشه در سدۀ 1800 دارد... بنابراین میتوان با اطمینان گفت که این رس...

ضربُ المثل ها جزء بسيار عمده زبانهاست، هر زبانی که قدامت تاريخی، گوينده گان زياد، ساحه گستردۀ کاربرد وزيبايی های ادبی بيشتر دارد، عادت ها، پندار ها، قصه ها ، مثل ها و گفته های وسيعی ميداشته باشد که زبان به زبان و سينه به سينه و نسل اندر نسل انتقال میيابد. زبان والا گهر دری افغانستان با ملاحت ، فصاحت و قِدامتی که دارد، هم زبان علم است وهم زبان ادب وگسترش فرهنگ، زبان شعر و هم زبان عاطفه و هم انسان دوستی است. ضرب المثلهای اين زبان از عمق وپهنای خاص بر خوردار بوده، استدلال، فکر رسا و ذهن روشن گوينده گان آن حکايت از قوت منطق و خرد باشنده گان اين سر زمين مينمايد. گروهی از ادب شناسان ضرب المثل...

(دوکتور خالدی در هرات، متولد شده در هرات درس خوانده و زبان دری زبان مادری ایشان است.) ما با یک سرقت یا جابجایی هویت جغرافیایی روبرو هستیم. زبانی که در مرو و بلخ قد کشید، در هرات صیقل خورد و در سمرقند به شعر درآمد، به دلیل مصالح سیاسی و تاریخی، به نام ایالتی (فارس) مشهور شد که خود در آن زمان مصرف‌کننده و پذیرنده این زبان بود، نه تولیدکننده آن. آنچه امروز به نام زبان فارسی در جهان شناخته می‌شود، در واقع زبان دری مردم خراسان (نیشاپور، بلخ، مرو، هرات) است که در پی تحولات سیاسی و مهاجرت نخبگان و انتقال پایتخت‌ها در دوران سلجوقی، بر جغرافیای ایالت فارس و مناطق مرکزی تحمیل و جایگزین زبان‌های بو...

نوت: در افغانستان این سخن سعدی شیرازی به عنوان یک ضرب المثل معروف است: که گفته بود"تا مرد سخن نگفته باشد، عیب و هنرش نهفته باشد". تعدادی از کسانیکه بخود اجازه میدهند مقاله و مضمون در مسایل علمی منجمله تأریخ و سایر علوم بشری بنویسند فراموش میکنند که نوشتن در مسایل اکادمیک از خود قواعدی دارد منجمله مراعات کردن احترام به شخصیت کسانیکه در این مسائل نظریات متفاوتی از شما دارند، یا نظریات شان با روایت عام متفاوت است. این شجاعت عظیم اخلاقی و علمی میخواهد که یک نویسنده به خود اجازه دهد نظریاتی متفاوت از روایت عام بیان دارد. این اشخاص به عوض پرداختن به یک گفتگوی اکادمیک در مسایل به شخصیت طرف مقابل خود ...