محققان علم ژنیتیک یا زیست شناسی در سال 2003 محاسبه کردند که نزدیکترین جدِّ مشترکِ هر مرد هزاره افغانستان و پاکستان که نشانهٔ ژنیتیکی دی ان ای تبارِ مغولی (خوشهٔ ستاره C3) را حمل میکند، حدود ۱۰۰۰ سال پیش میزیسته است. چارچوبِ زمانی که تقریباً دقیقاً با دورۀ زنده گی خود چنگیزخان همخوانی دارد؛ که حدود سال ۱۱۶۲ متولد شد و در ۱۲۲۷ درگذشت، یعنی حدود ۸۰۰ سال پیش از این که این داستان در حال روایت شدن است. پژوهشهای دقیق ترِ بعدی تأیید کردند که هزاره ها این نشانِ خاصِ کروموزوم وای (y) را با فراوانیِ بیش از ۳۰٪ حمل میکنند.قضیه از چه قرار است؟جائی در کوهستانهای مرکزی افغانستان، تقریباً از هر سه مردی که مل...

فصل پایانی کتاب "بحران هویت نسل تاجیک در افغانستان معاصر: ریشه ها، روایتها و پیآمدها"عنوان فرعی: از «شعارِ دیوِ پشتون» تا «سقوط از آسمانِ کابل»نویسنده: دوکتور نوراحمد خالدیناشر: انجمن تأریخ افغانستانچرخهٔ معیوب بحران هویتبرای عبور از چرخهٔ معیوبِ بحرانِ هویت، پاتریمونیالیسمِ قومی و تناقضاتِ برخاسته از ناسیونالیسمِ قومی، نمیتوان صرفاً به توصیه های اخلاقی یا شعارهای وحدت طلبانه اکتفا کرد. بر اساس چارچوب نظریِ تحقیق — به ویژه ضرورتِ گذار از ساختارهای سنتیِ قبیله ای و قومی به »ناسیونالیسم مدنی «(Civic Nationalism) و ایجادِ «جامعهٔ تصوریِ فراگیر» (بندیکت اندرسون) — راهکارهای عملیاتی و مشخص در س...

به مناسبت بیست و هشتم اسدروز دوشنبه بود. امتحانات چهارونیم ماهه ما پایان یافته بود؛ ده روز رخصتی، جشن استقلال و بعد از جشن دوباره شروع درسها.  نگران صنف ما در آن روز برای ما این مژده را داد. ما خوشحال شدیم. معلم صاحب مکی جان را همه صنفیهای ما دوست داشتند، خیلی مهربان بود. معلم صاحب قلم و کاغذی را گرفت و نام پنج تن از هم صنفیهای ما را یادداشت کرد، نام چهارم از من بود و افزود:شما پنج تن که نامخدا شاگردان هوشیار منظم و لایق اید، با پنج تن از شاگردان لایق صنف چهارم (با) شامل تیم ترانه میباشید، ترانه را خوب یاد بگیرید و افزود:  برای پدر جان و مادر جان تان بگوئید تا برایتان لباس جدید تهیه کند. بچه ه...

 سقوطی که افغانستان را در کام آشوب فروبرددر ۲۶ سرطان ۱۳۵۲ شمسی (۱۷ جولای ۱۹۷۳)، سردار محمد داوود خان، پسرعمو و صدراعظم اسبق پادشاه، با یک کودتای نظامی به سلطنت چهل سالهٔ محمد ظاهر شاه پایان داد و جمهوری را در افغانستان اعلام کرد. این رویداد، که در ظاهر یک انتقال آرام و بدون خونریزی بنظر میرسید， در واقع «نقطهٔ آغاز بی ثباتیهای سیاسی دهه های بعدی در افغانستان» شد. چهل و نُه سال ثبات نسبی در یک روز فرو ریخت و مسیری از جنگهای داخلی، اشغال خارجی و افراطگرائی را گشود که تا امروز نیز ادامه دارد.اول: عصر ظاهر شاه؛ ثباتی که به بهای دموکراسیِ ناقص خریداری شدمحمد ظاهر شاه که در سن نوزده سالگی پس از ت...

چگونه نقشهٔ سیاسی منطقه را برای ابد تغییر داد!این مقاله را به مناسبت تجلیل از ۳۱۷مین سالگرد قیام پیروزمند ۲۱ اپریل سال ۱۷۰۹ ت.م میرویس خان هوتکی که تهداب افغانستان مستقل را بنیاد نهاد تقدیم میکنم.متاسفانه برای سالهای طولانی نقش میرویس خان هوتکی در ایجاد پایه های دولت افغانستان کمرنگ نشان داده شده است. بعضیها که داد از وطن دوستی نیز میزنند و ادعای تحقیق در تأریخ این سرزمین را دارند قیام میرویس خان را با برچسپهای "قیام محلی" کوچک جلوه میدهند. اما کوشش برای کم کردن و بی اهمیت نشان دادن نقش میرویس خان هوتکی در طرد سلطهٔ بیگانگان از این سرزمین، کسب استقلال واقعی این خاک، و مقام والای ایشان در ایجا...

( د یوه نوی نښېر لنډه پېژندنه)
دغو وروځو کې د امازون له لارې د افغانستان د تاریخ وروستیو اووه-اته سوه کلنو حاکمیتونو او په دغه ټوله سیمه کې د حکومتولي، اداري چارو، اقتصادی لومړنیو تدابیرو، مالي سیستمونو او حقوقی او نظامی چارو د بنسټ ایښودو په اړه یو په زړه پورې کتاب خپور شو. دغه نښېر ښاغلی دوکتور نوراحمدخالدي د ( The Pashtun School or Statecraft) “د پښتنو د دولتدارۍ ښوونځی” تر عنوان لاندې د سلګونو معتبرو اخځونو په ژباړه، څیړنه، مقایسه او تحلیلي تحقیق سره چمتو اوخپور کړ. د کتاب لنډیز د تاریخ او ټولنیزو پوهنو د استادانو او څېړونکو په محضر کې د یوه علمي سیمینار په ترڅ کې پرزنت شو. دا یو بکر ر...

نام افغانستان توسط فارسیوانها به مناطق  پشتوننشین شرق و جنوب کابل اطلاق میشد طوریکه در کتاب تأریخ هرات سیف هروی(1341ت.م) در زمان حاکمیت آل کریت در وقت فرزندان چنگیزخان آمده است. این نام به تدریج، از زمان پادشاهی تیمورشاه تا ختم پادشاهی زمانشاه نظر به هویت دولت درانی بر تمام قلمرو افغانستان امروزی عام شد ( جورج سفرنامه از بنگال تا لندن از طریق افغانستان، فورستر 1782تقویم مشترک ) همچنانکه در نامه های وزیر اعظمان زمانشاه و شاه قاجاری در زمان حمله ایرانیها به هرات (1797 تقویم مشترک) درج شده اند (صدیق فرهنگ، افغانستان در پنج قرن اخیر)...محمود محمود، نویسنده کتاب ارزشمند «تأریخ روابط سیاسی ایران و...

این مطالعه علمی به بررسی تنوع ژنتیکی و کروموزوم Y در میان چهار گروه قومی اصلی افغانستان، شامل پشتونها، تاجیکها، هزاره ها و ازبکها میپردازد. یافته ها نشان میدهند که تمامی این اقوام علی رغم تفاوتهای ظاهری، دارای یک نیای مشترک استند که از دوران انقلاب نوسنگی سرچشمه گرفته است. تمایزات ژنتیکی فعلی میان این گروه ها از عصر مفرغ و تحت تأثیر شکلگیری تمدنهای اولیه آغاز شده و بعدها با تهاجمات و مهاجرتهای تأریخی تشدید یافته است. نتایج تحقیق تأیید میکند که پیوستگیهای قومی در افغانستان با ساختارهای ژنتیکی منحصربفردی گره خورده است که این کشور را به گنجینه ئی از تنوع زیستی در آسیای مرکزی تبدیل میکند. این پژ...