این مطالعه علمی به بررسی تنوع ژنتیکی و کروموزوم Y در میان چهار گروه قومی اصلی افغانستان، شامل پشتونها، تاجیکها، هزاره ها و ازبکها میپردازد. یافته ها نشان میدهند که تمامی این اقوام علی رغم تفاوتهای ظاهری، دارای یک نیای مشترک استند که از دوران انقلاب نوسنگی سرچشمه گرفته است. تمایزات ژنتیکی فعلی میان این گروه ها از عصر مفرغ و تحت تأثیر شکلگیری تمدنهای اولیه آغاز شده و بعدها با تهاجمات و مهاجرتهای تأریخی تشدید یافته است. نتایج تحقیق تأیید میکند که پیوستگیهای قومی در افغانستان با ساختارهای ژنتیکی منحصربفردی گره خورده است که این کشور را به گنجینه ئی از تنوع زیستی در آسیای مرکزی تبدیل میکند. این پژوهش همچنین تأثیر ناچیز فتوحات یونانیان و اعراب بر ذخیره ژنتیکی کلی این مردمان را آشکار میسازد. در نهایت، مقاله توضیح میدهد که چگونه موانع جغرافیائی و سنتهای درون گروهی باعث حفظ این مرزهای ژنتیکی در طول قرنها شده است.

این یک مقاله جامع بر اساس یافته های تحقیق علمی "گروه های قومی افغانستان میراث کروموزوم Y مشترکی دارند که توسط رویدادهای تأریخی شکل گرفته است" است که در ژورنال PLOS One منتشر شده است که شما میتوانید اصل تحقیق را به زبان انگلیسی در سایت ذیل مطالعه بفرمائید:

Afghanistan's Ethnic Groups Share a Y-Chromosomal Heritage Structured by Historical Events

تبار ژنتیکی اقوام افغانستان:

میراث مشترک و تأثیرات تأریخی

چکیده

افغانستان بدلیل موقعیت استراتژیک خود در مسیر جاده ابریشم و تقاطع تمدنهای باستانی، همواره شاهد مهاجرتها و فتوحات بزرگی بوده است. این کشور که از دورۀ پارینه سنگی مسکونی بوده، بعنوان "چهارراه تمدنها" شناخته میشود. تحقیق حاضر برای نخستین بار با تحلیل ژنتیکی چهار گروه قومی اصلی (پشتون، تاجیک، هزاره و ازبک)، به بررسی چگونه گی شکلگیری این گروه ها بر اساس کروموزوم Y (که از پدر به پسر منتقل میشود) پرداخته است.

۱. میراث اجدادی مشترک

یافته های این مطالعه نشان میدهد که تمام اقوام کنونی افغانستان در یک میراث مشترک سهیم استند که از یک جمعیت اجدادی بدون ساختار اولیه منشأ گرفته است. این ریشه مشترک احتمالاً در دوران انقلاب نوسنگی (حدود ۱۰,۰۰۰ سال پیش) و همزمان با تشکیل اولین جوامع زراعت ظهور کرده است.

۲. آغاز تمایز در عصر مفرغ

در حالی که ریشه ها مشترک استند، تمایز ژنتیکی بین اقوام افغانستان از عصر مفرغ (حدود ۴,۷۰۰ سال پیش) آغاز شده است. این دوره همزمان با شکلگیری اولین تمدنهای شهری در منطقه، مانند "مجموعه باستانشناسی باکتریا-مارگیانا" و تمدن "دره سند" است. مهاجرتها و تهاجمات بعدی بجای محو کردن این تفاوتها، به شکلهای مختلف در گروه های قومی جذب شده و تنوع ژنتیکی منحصربفردی را ایجاد کرده اند.

توضیح: این نمودار نشان میدهد که گروه های قومی افغانستان با وجود نزدیکی، به سمت خوشه های ژنتیکی متفاوتی گرایش دارند. پشتونها و تاجیکها به خوشه های اوراسیا و هند نزدیک ترند، در حالی که هزاره ها و ازبکها بین شرق آسیا و خاورمیانه قرار میگیرند

۳. تحلیل گروه های قومی

پشتونها و تاجیکها:

این دو گروه بیشترین قرابت ژنتیکی را با جمعیتهای شمال و غرب هند نشان میدهند. هاپلوگروپ R1a1a-M17 در بین پشتونها (۵۱.۰۲٪) و تاجیکها (۳۰.۳۶٪) بسیار رایج است. همچنین نشانه های ژنتیکی بومی هند (مانند L-M20) در این دو گروه بیشتر از سایرین دیده میشود.

هزاره ها و ازبکها:

این دو گروه دارای پیوندهای ژنتیکی قوی با شرق آسیا استند. هاپلوگروپ C3-M217 که در شرق آسیا شایع است، در ازبکها (۴۱.۱۸٪) و هزاره ها (۳۳.۳۳٪) به وفور یافت میشود. جالب اینجا است که هزاره ها با وجود صحبت به زبان هندوآریائی، از نظر ژنتیکی به ازبکها که ترک زبان استند، نزدیک ترند.

توضیح: این تصویر موانع ژنتیکی را نشان میدهد که هزاره ها و ازبکها را از پشتونها، تاجیکها و جمعیتهای هندی جدا میکند

۴. بررسی باورهای تأریخی

این مطالعه برخی از باورهای سنتی را به چالش میکشد یا تأیید میکند:

تأثیر یونانیها:

برخلاف برخی نظریات که حضور هاپلوگروپ E1b1b1 را به سربازان اسکندر مقدونی نسبت میدهند، این تحقیق نشان داد که این دودمان در افغانستان ریشه خاورمیانه ئی و آریائی دارد، نه بالکانی.

تأثیر اعراب:

با وجود تأثیر فرهنگی عظیم اسلام، سیگنال ژنتیکی گسترده ئی از اعراب در کروموزوم Y افغانان دیده نمیشود؛ برای مثال، هاپلوگروپ J1-M267 که در اعراب بسیار شایع است، تنها در یک نمونه یافت شد.

ارتباط با شرق آفریقا:

در میان هزاره ها، آثاری از هاپلوگروپ B-M60 دیده شده که در خارج از آفریقا بسیار نادر است و احتمالاً از طریق تجارت برده در گذشته به منطقه وارد شده است.

توضیح: این نمودار درختی نشان میدهد که انشعابهای اصلی جمعیت در حدود ۱۰,۰۰۰ سال پیش رخ داده و جدا شدن پشتونها از سایر گروه های داخلی افغانستان حدود ۴,۷۰۰ سال پیش آغاز شده است

نتیجه گیری

تنوع ژنتیکی در افغانستان بازتابی از تأریخ پیچیده این سرزمین است. اگرچه تفاوتهای بارزی میان اقوام دیده میشود، اما همه آنها در یک ریشه عمیق نوسنگی مشترک استند. ساختارهای اجتماعی و سنتهای ازدواج درون گروهی (Endogamy) باعث شده است که این مرزهای ژنتیکی در طول هزاران سال حفظ شود و افغانستان را به موزائیکی منحصربفرد از تنوع انسانی تبدیل کند.

منابع:

• 1.Dupree L (1964) Prehistoric Archeological Surveys and Excavations in Afghanistan: 1959–1960 and 1961–1963. Science 146: 638–640.
• View ArticleGoogle Scholar
• 2.Dupree L (1980) Afghanistan. Princeton, NJ: Princeton University Press. 778 p.
• 3.Gimbutas M (1970) Proto-Indo-European Culture: The Kurgan Culture during the Fifth, Fourth, and Third Millennia B.C. In: Cardona G, Hoenigswald M, Senn A, editors. Indo-European and Indo-Europeans: Papers Presented at the Third Indo-European Conference at the University of Pennsylvania. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press. pp. 155–197.
• 4.Wilber D (1962) Afghanistan: Its people, its society, its culture. New Haven, CT: Hraf Press.
• 5.Elizabeth E, Sarkhosh CV (2007) From Persepolis to the Punjab : exploring ancient Iran, Afghanistan and Pakistan. London: British Museum Press.
• 6.Library of Congress. Federal Research Division 2001 Afghanistan : a country study Baton Rouge, LA Claitor's Pub. Division xlv, 226
• 7.Berti A, Barni F, Virgili A, Iacovacci G, Franchi C, et al. (2005) Autosomal STR frequencies in Afghanistan population. J Forensic Sci 50: 1494–1496.
• View ArticleGoogle Scholar
• 8.Di Cristofaro J, Buhler S, Temori SA, Chiaroni J (2012) Genetic data of 15 STR loci in five populations from Afghanistan. Forensic Sci Int Genet 6(1): e44–45.
• View ArticleGoogle Scholar
• 9.Lacau H, Bukhari A, Gayden T, La Salvia J, Regueiro M, et al. (2011) Y-STR profiling in two Afghanistan populations. Leg Med (Tokyo) 13: 103–108.
• View ArticleGoogle Scholar
• 10.Alakoc YD, Gokcumen O, Tug A, Gultekin T, Gulec E, et al. (2010) Y-chromosome and autosomal STR diversity in four proximate settlements in Central Anatolia. Forensic Sci Int Genet 4: e135–137.
• View ArticleGoogle Scholar
• 11.Cinnioglu C, King R, Kivisild T, Kalfoglu E, Atasoy S, et al. (2004) Excavating Y-chromosome haplotype strata in Anatolia. Hum Genet 114: 127–148.
• View ArticleGoogle Scholar
• 12.El-Sibai M, Platt DE, Haber M, Xue Y, Youhanna SC, et al. (2009) Geographical structure of the Y-chromosomal genetic landscape of the Levant: a coastal-inland contrast. Ann Hum Genet 73: 568–581.
• View ArticleGoogle Scholar
• 13.Haber M, Platt DE, Badro DA, Xue Y, El-Sibai M, et al. (2011) Influences of history, geography, and religion on genetic structure: the Maronites in Lebanon. Eur J Hum Genet 19: 334–340.
• View ArticleGoogle Scholar
• 14.Zalloua PA, Platt DE, El Sibai M, Khalife J, Makhoul N, et al. (2008) Identifying genetic traces of historical expansions: Phoenician footprints in the Mediterranean. Am J Hum Genet 83: 633–642.
• View ArticleGoogle Scholar
• 15.Sengupta S, Zhivotovsky LA, King R, Mehdi SQ, Edmonds CA, et al. (2006) Polarity and temporality of high-resolution y-chromosome distributions in India identify both indigenous and exogenous expansions and reveal minor genetic influence of Central Asian pastoralists. Am J Hum Genet 78: 202–221.
• View ArticleGoogle Scholar
• 16.Yadav B, Raina A, Dogra TD (2011) Haplotype diversity of 17 Y-chromosomal STRs in Saraswat Brahmin Community of North India. Forensic Sci Int Genet 5: e63–70.
• View ArticleGoogle Scholar
• 17.Balamurugan K, Suhasini G, Vijaya M, Kanthimathi S, Mullins N, et al. (2010) Y chromosome STR allelic and haplotype diversity in five ethnic Tamil populations from Tamil Nadu, India. Leg Med (Tokyo) 12: 265–269.
• View ArticleGoogle Scholar
• 18.Thangaraj K, Naidu BP, Crivellaro F, Tamang R, Upadhyay S, et al. (2010) The influence of natural barriers in shaping the genetic structure of Maharashtra populations. PLoS One 5: e15283.
• View ArticleGoogle Scholar
• 19.Xue Y, Zerjal T, Bao W, Zhu S, Shu Q, et al. (2006) Male demography in East Asia: a north-south contrast in human population expansion times. Genetics 172: 2431–2439.
• View ArticleGoogle Scholar
• 20.Balanovsky O, Dibirova K, Dybo A, Mudrak O, Frolova S, et al. (2011) Parallel Evolution of Genes and Languages in the Caucasus Region. Mol Biol Evol.
• View ArticleGoogle Scholar
• 21.Roewer L, Willuweit S, Kruger C, Nagy M, Rychkov S, et al. (2008) Analysis of Y chromosome STR haplotypes in the European part of Russia reveals high diversities but non-significant genetic distances between populations. Int J Legal Med 122: 219–223.
• View ArticleGoogle Scholar
• 22.Bosch E, Calafell F, Gonzalez-Neira A, Flaiz C, Mateu E, et al. (2006) Paternal and maternal lineages in the Balkans show a homogeneous landscape over linguistic barriers, except for the isolated Aromuns. Ann Hum Genet 70: 459–487.
• View ArticleGoogle Scholar
• 23.Rebala K, Tsybovsky IS, Bogacheva AV, Kotova SA, Mikulich AI, et al. (2011) Forensic analysis of polymorphism and regional stratification of Y-chromosomal microsatellites in Belarus. Forensic Sci Int Genet 5: e17–20.
• View ArticleGoogle Scholar
• 24.Volgyi A, Zalan A, Szvetnik E, Pamjav H (2009) Hungarian population data for 11 Y-STR and 49 Y-SNP markers. Forensic Sci Int Genet 3: e27–28.
• View ArticleGoogle Scholar
• 25.Kovatsi L, Saunier JL, Irwin JA (2009) Population genetics of Y-chromosome STRs in a population of Northern Greeks. Forensic Sci Int Genet 4: e21–22.
• View ArticleGoogle Scholar
• 26.Batini C, Ferri G, Destro-Bisol G, Brisighelli F, Luiselli D, et al. (2011) Signatures of the pre-agricultural peopling processes in sub-Saharan Africa as revealed by the phylogeography of early Y chromosome lineages. Mol Biol Evol.
• View ArticleGoogle Scholar
• 27.Gomes V, Sanchez-Diz P, Amorim A, Carracedo A, Gusmao L (2010) Digging deeper into East African human Y chromosome lineages. Hum Genet 127: 603–613.
• View ArticleGoogle Scholar
• 28.Gusmao L, Butler JM, Carracedo A, Gill P, Kayser M, et al. (2006) DNA Commission of the International Society of Forensic Genetics (ISFG): an update of the recommendations on the use of Y-STRs in forensic analysis. Forensic Sci Int 157: 187–197.
• View ArticleGoogle Scholar
• 29.Jolliffe I (1986) Principal Coponents Analysis, Second Edition. New York, NY: Springer.
• 30.Kruskal JB (1964) Multidimensional scaling by optimizing goodness of fit to a nonmetric hypothesis. Psychometrika 29: 1–27.
• View ArticleGoogle Scholar
• 31.Excoffier L, Laval G, Schneider S (2005) Arlequin (version 3.0): An integrated software package for population genetics data analysis. Evol Bioinform Online 1: 47–50.
• View ArticleGoogle Scholar
• 32.Monmonier M (1973) Maximum-difference barriers: An alternative numerical regionalization method. Geographical Analysis 245–261.
• View ArticleGoogle Scholar
• 33.Manni F, Guerard E, Heyer E (2004) Geographic patterns of (genetic, morphologic, linguistic) variation: How barriers can be detected by using Monmonier's algorithm. Human Biology 76: 173–190.
• View ArticleGoogle Scholar
• 34.Excoffier L, Smouse PE, Quattro JM (1992) Analysis of molecular variance inferred from metric distances among DNA haplotypes: application to human mitochondrial DNA restriction data. Genetics 131: 479–491.
• View ArticleGoogle Scholar
• 35.Bandelt HJ, Forster P, Sykes BC, Richards MB (1995) Mitochondrial portraits of human populations using median networks. Genetics 141: 743–753.
• View ArticleGoogle Scholar
• 36.Wilson IJ, Weale ME, Balding DJ (2003) Inferences from DNA data: population histories, evolutionary processes and forensic match probabilities. Journal of the Royal Statistical Society A 166, part 2: 155–201.
• View ArticleGoogle Scholar
• 37.Zhivotovsky LA, Underhill PA, Cinnioglu C, Kayser M, Morar B, et al. (2004) The effective mutation rate at Y chromosome short tandem repeats, with application to human population-divergence time. Am J Hum Genet 74: 50–61.
• View ArticleGoogle Scholar
• 38.Zhivotovsky LA, Underhill PA, Feldman MW (2006) Difference between evolutionarily effective and germ line mutation rate due to stochastically varying haplogroup size. Mol Biol Evol 23: 2268–2270.
• View ArticleGoogle Scholar
• 39.Qamar R, Ayub Q, Mohyuddin A, Helgason A, Mazhar K, et al. (2002) Y-chromosomal DNA variation in Pakistan. Am J Hum Genet 70: 1107–1124.
• View ArticleGoogle Scholar
• 40.Heyer E, Balaresque P, Jobling MA, Quintana-Murci L, Chaix R, et al. (2009) Genetic diversity and the emergence of ethnic groups in Central Asia. BMC Genet 10: 49.
• View ArticleGoogle Scholar
• 41.Zerjal T, Wells RS, Yuldasheva N, Ruzibakiev R, Tyler-Smith C (2002) A genetic landscape reshaped by recent events: Y-chromosomal insights into central Asia. Am J Hum Genet 71: 466–482.
• View ArticleGoogle Scholar
• 42.Wells RS, Yuldasheva N, Ruzibakiev R, Underhill PA, Evseeva I, et al. (2001) The Eurasian heartland: a continental perspective on Y-chromosome diversity. Proc Natl Acad Sci U S A 98: 10244–10249.
• View ArticleGoogle Scholar
• 43.Chaix R, Austerlitz F, Khegay T, Jacquesson S, Hammer MF, et al. (2004) The genetic or mythical ancestry of descent groups: lessons from the Y chromosome. Am J Hum Genet 75: 1113–1116.
• View ArticleGoogle Scholar
• 44.Perez-Lezaun A, Calafell F, Comas D, Mateu E, Bosch E, et al. (1999) Sex-specific migration patterns in Central Asian populations, revealed by analysis of Y-chromosome short tandem repeats and mtDNA. Am J Hum Genet 65: 208–219.
• View ArticleGoogle Scholar
• 45.Martinez-Cruz B, Vitalis R, Segurel L, Austerlitz F, Georges M, et al. (2011) In the heartland of Eurasia: the multilocus genetic landscape of Central Asian populations. Eur J Hum Genet 19: 216–223.
• View ArticleGoogle Scholar
• 46.Underhill PA, Myres NM, Rootsi S, Metspalu M, Zhivotovsky LA, et al. (2010) Separating the post-Glacial coancestry of European and Asian Y chromosomes within haplogroup R1a. Eur J Hum Genet 18: 479–484.
• View ArticleGoogle Scholar
• 47.Semino O, Passarino G, Oefner PJ, Lin AA, Arbuzova S, et al. (2000) The genetic legacy of Paleolithic Homo sapiens sapiens in extant Europeans: a Y chromosome perspective. Science 290: 1155–1159.
• View ArticleGoogle Scholar
• 48.Firasat S, Khaliq S, Mohyuddin A, Papaioannou M, Tyler-Smith C, et al. (2007) Y-chromosomal evidence for a limited Greek contribution to the Pathan population of Pakistan. Eur J Hum Genet 15: 121–126.
• View ArticleGoogle Scholar
• 49.Emadi H (2005) Culture and customs of Afghanistan. Santa Barbara, CA: Greenwood. 284 p.
• 50.Johanson L (1998) A History of Turkic. In: Johanson L, Csato E, editors. The Turkic Languages. London: Routledge.