| دوره تاریخی : | عصر تمدنهای جاده ابریشم | The Silk Road Civilizations Era | 330 BCE (ت.م) - 651 CE (ت.م) |
| تاریخ تقویم مشترک : | Friday 19 September 177 BCE |
| تاریخ هجری شمسی : | ماقبل ه.ش |
| تاریخ هجری قمری : | ماقبل ه.ق |
| مکان : | پلخمری |
| رویداد : | کتیبه و کتاب |
| جوانب : | کوشانیان |
بقایای یک آتشکدۀ بزرگ بالای تپه های ۱۵ کیلو متری پلخمری در ولایت تأریخی بغلان شمال افغانستان در ۱۹۵۷ کشف گردید. که درآنجا سه نسخه از یک کتیبه قرن دوم تقویم مشترک را یافتند. نسخه بسیار مهم این کتیبه، سنگنوشتۀ ۱۳۲×۱۲۵ سانتیمتر بخط یونانی و زبان تخاری برآمده که ٢٥ سطر و ٩٤٧ حرف یونانی با دو نشان خاص عصر کوشانی دارد که علامه حبیبی در سال ۱۳۴۲ ه.ش آنرا در کتابی بنام « مادر زبان دری » آورده است.
دو نسخۀ دیگر عین همین کتیبه با اختلاف املائی جزوئی ولی بخط بد و ناپخته ئی در همین معبد از سنگکاری داخل چاهی کشف شده که یکی ۲۱ پارچه سنگ و دیگری ۳۲ قطعه دارد که این پارچه های سنگی را در داخل بنای چاهی بکار برده بودند و از روی این کتیبه، بانی اصلی بگ لنگ ( بغلان) بگ شا کنیشکی نامو برگ بود که بعد از آن در بهار سال ۳۱ عهد کانیشکا (حدود ١٦٠م) بغرض تعمیر مجدد، چاهی را در آنجا کندند.
مهادژ کانیشکه بهره ور: بغلان . که (آنرا) شاه بزرگ کانیشکه نامور کرد (ساخت) . چون بزودی این مهادژ تمام کرده شد، پس آب این معبد نیست ،شد و چنین (این) مهادژ بی آب (خشک) ایستاد ( شد ) و (چون ) رب النوع نیکوی مقدس آتش معطل ماند، پس خداپرستان نوشاد تباه شدند ( رفتند ) چون جویهای آب ایستادند (خشک شدند پس) آب اندک شد و مهادژ پدرود گشت. تا که نو کونزوک کنارنگ فراخدای (مقرر از طرف شهنشاه ) فریستار آب شاه بگپور ( شاهزاده ) لویک بوسر (بن) شیزو گرگ ارواحشاد ( شاد روان ) که همواره نامور باد با اراده مهیا (قوی ) به سی و یکم سال سلطنت هنگام نیسان ماه به بغلان آمد این مهادژ را پرورید . تاکه یک چاه کند و از آن آب برآورد. و آنرا به تهداب سنگی استوار کرد چنین آب مهادژ زیاد شد و نه کاهید . وچون رب النوع نیکوی مقدس آتش وجود داشته باشد، پس خدا پرستان نوشاد تباه نخواهند شد.( نخواهند رفت ) و مها در پدرود نخواهد شد. چون آن چاه خام کوب را خشت ریز کرد بنیاد ور ایستاده شد. بدین چاه و بدین خشت ریز همه مهادژ نیک پرورده شد و یک چاه وصحن بزرگ کرد ( ساخت ).
منم بر زمهر - منم کوزکاشکی پور منم رئیس گانسیگییم (؟)نو کونزیکی کنارنگ مریک بفرمان خدای و (بفرمان) ایمن نوبخت منم مهره من - منم برزمهر پو رامهره من ، بردیوارهای این معبد آتش ده پارچۀ دیگر سنگی هم یافته اند که بهمین رسم الخط کلمات مختلفی برآن دیده میشود ، و تاکنون ابن کتیبۀ مهادژ بغلان مفصل ترین نوشته ایست که بدین زبان ورسم الخط در دنیا کشف شده است و اوضاع امپراتوری چهارم بزرگ دنیارا درآن عصر روشن میسازد.
منابع :
|
تهیه و ترتیب و تحقیق توسط : سیف الله فضل تاریخ ایجاد: 17 September 2026 21:11 آخرین بازرسی: 17 September 2026 23:58 |
Source: Afghan Data Center (ADC)